Op sportforums wordt menotropine (HMG) voornamelijk genoemd in de context van "herstel na de kuur" en het behoud van de vruchtbaarheid. Maar er is een aanzienlijke afstand tussen de manier waarop het medicijn wordt beschreven in de anabole subcultuur en wat er uit klinische onderzoeken bekend is. De redactie legt uit waar deze verwachtingen vandaan komen, welke daarvan een wetenschappelijke basis hebben en welke niet, en waarom het zelfstandig gebruik van menotropine een riskante onderneming is.
Waar komt de interesse van sporters in HMG vandaan?
De belangstelling voor menotropine in de sport is secundair. Op zichzelf bouwt het medicijn geen spieren op, verbrandt het geen vet en verhoogt het het uithoudingsvermogen niet. De aandacht hiervoor ontstond vanwege de gevolgen van het gebruik van anabole steroïden, die de eigen hormonale as "hypothalamus - hypofyse - testikels" onderdrukken.
Wanneer een persoon exogene androgenen injecteert, vermindert de hypofyse de productie van LH en FSH door een negatief feedbackmechanisme. Zonder deze signalen stoppen de testikels met het produceren van testosteron en sperma, waardoor het volume afneemt. Rahnema et al (2014) beschrijven deze aandoening als door steroïden geïnduceerd hypogonadisme en benadrukken dat deze aandoening nog maanden na ontwenning kan aanhouden.
Omdat menotropine zowel FSH- als LH-activiteit bevat, ontstond er een logica: als je hypofysehormonen van buitenaf "vervangt", zullen de testikels niet atrofiëren of sneller herstellen. Het is op deze logica dat alle sportverwachtingen van het medicijn zijn gebaseerd.
Een bijkomende factor is het groeiende bewustzijn van mannelijke onvruchtbaarheid onder steroïdegebruikers. Sommigen van hen wenden zich tot het medicijn nadat ze tijdens de planning van het kind de afwezigheid van sperma in het spermogram ontdekten.
Verwachtingen: wat niet-officiële bronnen beloven
In niet-officiële bronnen wordt aan menotropine een hele reeks eigenschappen toegeschreven, waarvan sommige overdreven zijn en sommige regelrechte fouten zijn. Hieronder hebben we de meest voorkomende uitspraken verzameld om ze verder te onderbouwen met gegevens.
- "HMG beschermt de teelballen volledig tijdens het gebruik van steroïden."
- "Na een HMG-kuur keert binnen een paar weken uw eigen testosteron terug."
- "HMG is een sterker alternatief voor hCG omdat het FSH bevat."
- "Het medicijn is veilig, omdat dit "natuurlijke" hormonen zijn."
- "Je kunt het doen zonder tests en een dokter."
Gemeenschappelijk aan deze uitspraken is het mechanistische denken: als het hormoon op de receptor inwerkt, is het resultaat gegarandeerd. In de echte fysiologie hangt het antwoord af van de duur van de onderdrukking, de conditie van de testis, leeftijd, genetica en gelijktijdige medicatie.
Een ander probleem is de overdracht van gegevens van medische indicaties naar een geheel andere situatie. Het spermatogenese-inductieonderzoek werd uitgevoerd bij patiënten met hypogonadotroop hypogonadisme, niet bij gezonde mannen die androgenen blijven injecteren.
Ten slotte negeren verwachtingen vaak de tijdschaal. Spermatogenese bij mensen duurt ongeveer 70-75 dagen, dus zelfs met de juiste behandeling kan het resultaat niet "snel" zijn.
Realiteit: wat de klinische gegevens laten zien
Bij patiënten met hypogonadotroop hypogonadisme herstelt de combinatie van hCG en een medicijn met FSH-activiteit inderdaad de spermatogenese bij een aanzienlijk deel van de mannen. In het onderzoek van Liu et al. (2009) duurde de behandeling echter maanden, en het succes hing af van het aanvankelijke testiculaire volume en de reeds bestaande aandoening.
Wat betreft steroïde-geïnduceerd hypogonadisme zijn er zeer weinig gerandomiseerde onderzoeken van hoge kwaliteit met menotropine. Recensies (Rahnema et al., 2014) beschrijven gonadotropines als een mogelijk hulpmiddel voor de androloog, maar meestal gebaseerd op casusreeksen en klinische ervaring in plaats van op grote gecontroleerde onderzoeken.
Als het gaat om het behoud van de testisfunctie tegen de achtergrond van testosteron, is hCG het meest bestudeerd. Uit het werk van Coviello et al (2005) is gebleken dat lage doses hCG het intratesticulaire testosteron in stand houden bij mannen met onderdrukte gonadotrofinen. Er zijn vrijwel geen vergelijkbare gegevens voor HMG bij gezonde mannen.
Het eerlijke antwoord is dus: menotropine is een medicijn met bewezen werkzaamheid bij beperkte indicaties, maar het idee ervan als een universeel "schild" voor de testikels wordt niet ondersteund door het bewijsmateriaal.
Risico's waar over wordt gezwegen
Bij mannen verhoogt testisstimulatie met gonadotropines de productie van niet alleen testosteron, maar ook van estradiol. In de instructies voor gonadotropines worden gynaecomastie, acne en gewichtstoename genoemd als bijwerkingen bij mannen. Tegen de achtergrond van gelijktijdig gebruik van androgenen neemt de oestrogeenbelasting nog meer toe.
Een ander risico is het maskeren van het echte probleem. Iemand die 'zichzelf herstelt' kan andere oorzaken van onvruchtbaarheid of hypogonadisme over het hoofd zien: hypofysetumor, hyperprolactinemie, primaire testiculaire schade. Zonder onderzoek is dit niet te onderscheiden.
Geneesmiddelen die buiten het apotheeknetwerk worden verkocht, kunnen een andere activiteitsinhoud hebben, steriel zijn of niet op de juiste manier zijn bewaard. Gonadotrofinen zijn temperatuurgevoelige eiwitten, en een afgebroken medicijn zal simpelweg niet werken, waardoor een vals gevoel van ‘bescherming’ ontstaat.
Tenslotte het antidopingaspect. Omdat menotropine LH-activiteit heeft, is het door het WADA verboden voor mannelijke atleten. Dit wordt gedetailleerd beschreven in een apart artikel over de status van het medicijn.
| Verwachting | Wat is feitelijk bekend |
|---|---|
| Snel herstel van testosteron | Asherstel is afhankelijk van de duur van de onderdrukking, kan maanden duren |
| Volledige testikelbescherming | Vrijwel geen gecontroleerde gegevens bij gezonde mannen |
| "Natuurlijk", dus veilig | Mogelijke gynaecomastie, acne, reacties op de injectieplaats |
| Het kan zonder arts | Vereiste tests, spermogram, differentiële diagnose |
Wat te doen als het probleem al bestaat
Als symptomen van hypogonadisme optreden na het gebruik van anabole steroïden – vermoeidheid, verminderd libido, depressieve stemming, verminderde testikels – is de eerste stap niet het vinden van een medicijn, maar het raadplegen van een endocrinoloog of androloog.
De arts zal een basisonderzoek voorschrijven: ochtendtestosteron, LH, FSH, estradiol, prolactine en spermogram. Indien nodig echografie van de scrotumorganen. Alleen op basis van deze gegevens is het mogelijk om te begrijpen of de as vanzelf herstelt en of therapie nodig is.
Bij sommige mensen wordt hun eigen hormonale systeem zonder medicatie binnen enkele maanden na het stoppen van de androgenen hersteld. Anderen hebben behandeling nodig, en vervolgens kiest de arts tussen verschillende klassen medicijnen op basis van de doelen van de patiënt, inclusief de wens om kinderen te krijgen.
Voor professionele atleten is het bijzonder belangrijk dat elk medisch gebruik van een verboden stof alleen mogelijk is als er een therapeutische uitzondering (TUE) is afgegeven vóór aanvang van de behandeling of in overeenstemming met de regels van de relevante antidopingorganisatie.
Redactionele conclusies
Menotropine kwam in het gezichtsveld van atleten terecht als een middel dat de onderdrukking van geslachtsklieren na steroïden zou moeten elimineren. Dit idee heeft een fysiologische basis, maar de wetenschappelijke basis voor dergelijk gebruik is zeer beperkt.
De bewezen effectiviteit van het medicijn is van toepassing op patiënten met hypogonadotroop hypogonadisme en onvruchtbaarheid – onder omstandigheden van langdurige behandeling en controle. Het overbrengen van deze resultaten naar 'sport'-scenario's is onjuist.
Menotropine heeft geen anabole eigenschappen, maar heeft wel bijwerkingen en antidopingeffecten voor mannen. Eventuele beslissingen met betrekking tot het herstel van de vruchtbaarheid moeten samen met een androloog worden genomen.
We raden aan om ook onze materialen "Menotropin Status (HMG) in WADA", "Hypogonadisme na de kuur" en "Onvruchtbaarheid" te lezen.
Lijst met gebruikte literatuur
- Rahnema CD, Lipshultz LI, Crosnoe LE, et al. Anabolic steroid-induced hypogonadism: diagnosis and treatment. Fertil Steril. 2014;101(5):1271â1279.
- Coviello AD, Matsumoto AM, Bremner WJ, et al. Low-dose human chorionic gonadotropin maintains intratesticular testosterone in normal men with testosterone-induced gonadotropin suppression. J Clin Endocrinol Metab. 2005;90(5):2595â2602.
- Liu PY, Baker HWG, Jayadev V, et al. Induction of spermatogenesis and fertility during gonadotropin treatment of gonadotropin-deficient infertile men: predictors of fertility outcome. J Clin Endocrinol Metab. 2009;94(3):801â808.
- Pope HG Jr, Wood RI, Rogol A, et al. Adverse health consequences of performance-enhancing drugs: an Endocrine Society scientific statement. Endocr Rev. 2014;35(3):341â375.
- Boehm U, Bouloux PM, Dattani MT, et al. Expert consensus document: European Consensus Statement on congenital hypogonadotropic hypogonadism. Nat Rev Endocrinol. 2015;11(9):547â564.
- World Anti-Doping Agency. The World Anti-Doping Code International Standard: Prohibited List. Montreal: WADA; Ñинна ÑедакÑÑÑ.
